Rumianek, który "szukał choroby", czyli fakty i mity o popularnym naparze

Herbata rumiankowa od lat cieszy się popularnością jako naturalny napój wspierający dobre samopoczucie. Jest chętnie wybierana zarówno ze względu na swój delikatny smak, jak i przypisywane jej właściwości prozdrowotne. Współczesne badania sugerują, że rumianek może mieć korzystny wpływ na organizm w wielu obszarach, choć naukowcy podkreślają, że nie zastępuje on leczenia medycznego.

Pamiętacie może powiedzenie seniorek waszych rodzin, które stawiając na stole kubki z rumiankiem zapewniały o dobroczynnym działaniu naparu? "Rumianek wyszukuje sobie w ciele chorobę" - mawiały. Czy rzeczywiście napar z rumianku jest tak korzystny dla zdrowia? Co na ten temat mówi medycyna?

Po pierwsze, najważniejsze, słowa babci o "szukaniu choroby" przez rumianek to tylko metafora, obrazowe ujęcie, które mogło zachęcać do picia delikatnej herbatki, ale nie miało wiele wspólnego z realnym działaniem rośliny. Nauka nie potwierdza, że rumianek w dosłowny sposób "lokalizuje chorobę" i ją leczy. Nie znaczy to jednak, że rumianek nie ma pozytywnego wpływu na nasz organizm.

Warto podkreślić, że działanie rumianku wynika z substancji chemicznych obecnych w kwiatach, które mogą mieć korzystne efekty na różne układy w ciele, ale nie działają jak lekarstwo celowane.

Napar z rumianku może działać przeciwzapalnie. Rumianek zawiera związki takie jak α-bisabolol, chamazulen czy flawonoidy, a te mogą działać łagodnie przeciwzapalnie i przeciwskurczowo w przewodzie pokarmowym - np. pomagać przy wzdęciach, bólu brzucha czy łagodzeniu dolegliwości układu pokarmowego. Herbatka rumiankowa może też być podawana przy skurczach jelit, utrudnionym odchodzeniu gazów, biegunce, odbijaniu i zgadze, braku apetytu, a także w stanach zapalnych przewodu pokarmowego (np. w chorobie wrzodowej). Dzięki temu, że rumianek może wpływać na rozkurcz mięśni gładkich, bywa pomocny przy wszystkich tych dolegliwościach, nie jest jednak lekarstwem przy ciężkich chorobach układu pokarmowego.

W wielu domach herbatkę z rumianku traktuje się jako napar na dobre spanie, który uspokaja, wycisza i poprawa jakości snu. A co na to nauka? W artykule "Wpływ rumianku (Matricaria chamomilla L.) na sen: przegląd systematyczny i metaanaliza badań klinicznych" opublikowanym na stronie amerykańskiej agendy rządowej National Library of Medicine, zauważono, że rumianek może poprawiać jakość snu (np. mniej wybudzeń, większe uczucie wypoczynku) i mieć działanie relaksujące. Może także być pomocny przy lękach czy stanach napięcia - nie we wszystkich badaniach efekt jest silny, ale istnieje pewne wsparcie naukowe dla uspokajającego wpływu. Jednocześnie autorzy publikacji podkreślają, że nie oznacza to jednak, że każda osoba poczuje to samo i że rumianek jest skuteczniejszy niż na przykład techniki relaksacyjne.

Badania nad rumiankiem obejmują też między innymi wpływ na objawy przedmiesiączkowe, poziom cukru we krwi u osób z cukrzycą, czy kwestie skórne.  Jednak większość takich danych jest wstępna, niewystarczająca, albo pochodzi z badań na zwierzętach lub małych próbach ludzi.

W artykule o korzyściach z picia herbaty rumiankowej opublikowanym na stronie medicalnewstoday.com, autorka przywołuje wyniki badań nad działaniem rośliny w przypadku różnych dolegliwości.

Co zatem z twierdzeniem, że rumianek jest pomocny przy dolegliwościach menstruacyjnych? Otóż rzeczywiście, badania wskazują, że rumianek może pomagać w łagodzeniu dyskomfortu związanego z zespołem napięcia przedmiesiączkowego. Jego właściwości przeciwzapalne, rozkurczowe oraz uspokajające mogą sprzyjać zmniejszeniu bólu i napięcia również w trakcie menstruacji.

Jeśli chodzi o wpływ na poziom cukru we krwi, owszem, niektóre badania sugerują, że herbata rumiankowa może wspierać kontrolę poziomu cukru we krwi u osób z cukrzycą. Może także korzystnie wpływać na parametry metaboliczne i stres oksydacyjny. Autorzy publikacji podkreślają jednak, że rumianek nie zastępuje leków i może być jedynie uzupełnieniem zaleconej terapii.

Herbata rumiankowa zawiera substancje, które mogą wspierać organizm w redukcji stanów zapalnych. Ponieważ przewlekły stan zapalny wiąże się z wieloma problemami zdrowotnymi, ten aspekt działania rumianku jest przedmiotem zainteresowania badaczy. Niestety, na razie brak jednak jednoznacznych wniosków dotyczących konkretnych chorób.

Rumianek bywa często traktowany jako roślina, z której napar warto popijać podczas choroby. A co na to badania? Otóż tak - ciepły napar z rumianku może przynieść ulgę przy niektórych objawach przeziębienia, takich jak ból gardła. Istnieją także sugestie, że rumianek może wspierać układ odpornościowy, choć dokładne korzyści wymagają dalszych badań.

Rumianek ma też zastosowanie w kosmetyce. Preparaty zawierające wyciąg z tej rośliny, stosowane miejscowo, mogą wspierać pielęgnację skóry wrażliwej, pomagać przy trądziku oraz zmniejszać jej odwodnienie. Działanie to przypisuje się właściwościom przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i przeciwdrobnoustrojowym rumianku.

Badacze podkreślają, że choć większość osób dobrze toleruje herbatę rumiankową, niektóre grupy powinny zachować szczególną ostrożność. Dotyczy to m.in. osób z alergiami (zwłaszcza na rośliny z rodziny astrowatych), kobiet w ciąży, osób przyjmujących leki rozrzedzające krew oraz niemowląt i bardzo małych dzieci.

Jak widać, herbata rumiankowa może wspierać organizm na wielu poziomach - od relaksu, przez komfort snu, po codzienne samopoczucie. Choć badania wskazują na jej potencjalne korzyści, rumianek nie powinien być traktowany jako zamiennik leczenia medycznego. Najlepiej postrzegać go jako element zdrowego stylu życia, a nie uniwersalne rozwiązanie na wszystkie dolegliwości.

Przy codziennym piciu warto pamiętać, że choć rumianek jest ogólnie uznany za bezpieczny i wiele osób pije go bez problemów, w nadmiarze może powodować reakcje alergiczne (szczególnie u osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych). Osoby chorujące na choroby przewlekłe lub biorące leki (np. przeciwzakrzepowe), przed włączeniem rumianku do codziennej diety powinny zapytać lekarza - napar może bowiem  oddziaływać z niektórymi lekami.

Zobacz też:

Kiełki, mikrolistki, szczypiorek - postaw na domowe nowalijki, zdrowsze od kupnej sałaty

Talerz tej zupy to najlepszy zimowy superfood. Babcie gotowały ją "na oko", warto jeść regularnie

Dobre na cholesterol, nie powodują skoków cukru. Boczniaki to prawdziwy skarb, a w potrawach zachowują się jak mięso