Ile odmian pomidorów mamy w Polsce?
Choć w Polsce nie mamy aż tak dobrych warunków do uprawy pomidorów jak w słonecznej Italii, możemy się pochwalić imponującą liczbą odmian tego warzywa - w aktualnym Krajowym Rejestrze prowadzonym przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych znajduje się ponad 160 odmian pomidora. Lista obejmuje zarówno odmiany tradycyjne, jak i mieszańce oraz odmiany o bardzo różnym przeznaczeniu. W samym 2026 roku do rejestru wpisano kolejne odmiany.
Wśród pomidorów spotykanych nad Wisłą znajdziemy m.in. odmiany malinowe, koktajlowe, daktylowe, podłużne, bawole serca, żółte, pomarańczowe, zielone, brązowe i czekoladowe czy tygrysie.
Które pomidory są najzdrowsze?
Z tej rozmaitości warto korzystać, szczególnie teraz, gdy sezon jest w pełni. Nie ma co ograniczać się do jednej odmiany, nawet jeśli szukalibyśmy tej najlepszej i najzdrowszej. Prawda jest bowiem taka, że nie ma odmiany, którą można uczciwie nazwać "najzdrowszym pomidorem". Zawartość poszczególnych składników zależy od odmiany, koloru, stopnia dojrzałości oraz warunków uprawy.
Jeśli jednak na przykład szukamy pomidorów bogatych w cenny likopen, warto zwrócić uwagę na pomidory czerwone i czerwono-różowe. Likopen jest czerwonym karotenoidem, któremu pomidory zawdzięczają charakterystyczną barwę. Badania pokazują, że jego zawartość może bardzo różnić się pomiędzy odmianami.
Ciekawą grupą są również pomidory koktajlowe. Niektóre odmiany mogą zawierać szczególnie dużo związków bioaktywnych, ale nie można powiedzieć, że każdy pomidor koktajlowy jest automatycznie zdrowszy od dużego. Badania różnych odmian pokazują bowiem bardzo duże różnice nawet w obrębie jednej grupy.
Pomidor ma mało kalorii, a sporo wartości odżywczych
Pomidor jest produktem niskoenergetycznym - 100 g świeżego pomidora dostarcza około 18 kcal. Większość jego masy stanowi woda, ale znajdziemy w nim również potas, witaminę C, witaminę E, beta-karoten, likopen i błonnik.
Według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej jeden średni pomidor o masie około 170 g dostarcza około 476 mg potasu, 39,1 mg witaminy C, 2,1 mg witaminy E, 1088 µg beta-karotenu i około 2 g błonnika.
A co nam dają te składniki?
- Potas - wspiera prawidłową pracę mięśni i układu nerwowego oraz pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi.
- Witamina C - wspiera odporność, produkcję kolagenu i ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym.
- Witamina E - jest przeciwutleniaczem i pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.
- Beta-karoten - jest prowitaminą A. Organizm może przekształcać go w witaminę A, ważną m.in. dla wzroku, skóry i odporności.
- Błonnik - wspiera prawidłową pracę jelit i pomaga zwiększyć uczucie sytości.
- Likopen - charakterystyczny dla pomidorów karotenoid o właściwościach antyoksydacyjnych, któremu naukowcy poświęcają szczególnie dużo uwagi.
I właśnie likopen jest jednym z powodów, dla których warto jeść pomidory nie tylko na surowo. Obróbka cieplna może zwiększać jego dostępność dla organizmu, a jego wchłanianie poprawia obecność tłuszczu. Dlatego dobrym połączeniem jest np. pomidor z oliwą, sos pomidorowy czy passata.
Świeże pomidory mają z kolei tę przewagę, że dostarczają m.in. witaminy C, której zawartość może zmniejszać się podczas gotowania. Najlepiej więc nie wybierać jednej formy, ale korzystać z pomidorów zarówno świeżych, jak i przetworzonych.
Likopen - jeden z najciekawszych składników pomidora
Najwięcej uwagi naukowców przyciąga likopen. To karotenoid o właściwościach antyoksydacyjnych, który pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.
Nie należy jednak przyjmować, że jedzenie pomidorów "chroni przed rakiem" czy "zapobiega zawałom". Dowody naukowe są bardziej złożone. Badania obserwacyjne wskazują na związek wyższego spożycia likopenu z niższym ryzykiem niektórych chorób sercowo-naczyniowych, ale wyniki badań interwencyjnych są bardziej umiarkowane.
Nowszy przegląd badań opublikowany w 2026 roku wskazuje natomiast, że spożywanie likopenu pochodzącego z pomidorów może korzystnie wpływać przede wszystkim na ciśnienie tętnicze, choć autorzy podkreślają różnice w wynikach dotyczących innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego.
Do pomidora dodaj oliwę
Wydawałoby się, że świeży pomidor musi być najlepszy, jeśli jednak chodzi konkretnie o przyswajanie likopenu, sytuacja wygląda inaczej. Podczas podgrzewania struktura pomidora ulega zmianie, dzięki czemu likopen staje się łatwiej dostępny dla organizmu. Dodatkowo jego wchłanianie poprawia obecność tłuszczu, dlatego pomidor dobrze łączyć np. z oliwą z oliwek.
Zobacz również:
Co więcej, w klasycznym badaniu opublikowanym w "The American Journal of Clinical Nutrition" porównano przyswajanie likopenu ze świeżych pomidorów i koncentratu pomidorowego. Okazało się, że po spożyciu koncentratu stężenie przyswojonego likopenu było wyraźnie wyższe: szczytowe stężenie całkowitego likopenu było około 2,5 razy większe, a pole pod krzywą obrazującą jego dostępność było około 3,8 razy większe niż po spożyciu świeżych pomidorów.
Nie oznacza to jednak, że koncentrat jest "zdrowszy od pomidora" pod każdym względem - świeży pomidor dostarcza m.in. witaminy C, której zawartość może spadać podczas ogrzewania. Przecier, passata czy sos nadal dostarczają wielu cennych składników, a obróbka może zwiększać dostępność likopenu.
Koncentrat jest produktem bardziej skoncentrowanym - zawiera mniej wody i zwykle znacznie więcej likopenu w przeliczeniu na gram produktu. Warto jednak czytać etykiety i wybierać produkty z prostym składem, bez dużej ilości soli i dodanego cukru. NCEŻ również zaleca zwracanie uwagi na skład gotowych przetworów.
Dlatego najlepsza odpowiedź na pytanie "świeży czy przetworzony?" brzmi: warto jeść oba.
Ile pomidorów można jeść dziennie?
Nie ma jednej ustalonej przez ekspertów maksymalnej liczby pomidorów, której zdrowy człowiek nie powinien przekraczać. Dla większości osób jeden-dwa średnie pomidory dziennie, czyli mniej więcej 170-340 g, to bardzo rozsądna ilość, ale jeśli pomidory dobrze tolerujemy, mogą stanowić większą część dziennej porcji warzyw.
W opublikowanym w 2026 roku przeglądzie badań dotyczących likopenu autorzy wskazują, że dzienne spożycie 5-30 mg likopenu z pomidorów może wiązać się z korzyściami dla układu sercowo-naczyniowego; podają przy tym orientacyjnie jedną - dwie sztuki świeżego pomidora jako źródło korzystnej ilości likopenu.
Nie należy jednak traktować tej wartości jako obowiązkowej "dawki pomidora". Zawartość likopenu bardzo różni się między odmianami i sposobami przygotowania.
Kto powinien uważać na pomidory?
Dla większości osób pomidory są bezpiecznym i wartościowym elementem diety. Są jednak sytuacje, w których ich ilość warto dopasować indywidualnie.
Osoby z refluksem lub niektórymi dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi mogą gorzej tolerować kwaśne pomidory. Warzywa te mogą być źle tolerowane przez osoby z IBS. W przypadku dyskomfortu można spróbować pomidora bez skórki i pestek.
Ostrożność jest również wskazana przy chorobach nerek, jeśli lekarz zalecił ograniczenie potasu. Pomidory są jego dobrym źródłem, dlatego ilość w diecie powinna zależeć od stopnia choroby nerek i indywidualnych zaleceń.
Nie ma natomiast dobrych dowodów na popularne twierdzenie, że pomidory należy eliminować z diety z powodu rzekomego pogarszania zapalenia stawów. Harvard Health Publishing, wydawnictwo edukacyjne Harvard Medical School, zwraca uwagę, że obecne dowody naukowe nie potwierdzają, aby pomidory nasilały objawy reumatoidalnego zapalenia stawów.
