Matki Boskiej Zielnej. Skąd wzięła się tradycja święcenia bukietów?
15 sierpnia w Kościele katolickim obchodzona jest uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, ale w polskiej tradycji ludowej ten dzień znany jest pod nazwą: Matki Boskiej Zielnej. To właśnie wtedy wierni przynoszą do kościołów bukiety złożone z ziół, kwiatów, zbóż, owoców i innych darów ziemi, a podczas mszy odbywa się ich święcenie.
Według jednej z apokryficznych opowieści, gdy apostołowie otworzyli grób Maryi, nie znaleźli w nim ciała, lecz pachnące kwiaty i zioła. Zwyczaj świecenia bukietów wyrasta więc z połączenia religii, tradycji wiejskiej i rytmu natury.
W Polsce 15 sierpnia to szczególny moment roku: czas po żniwach, pełnia lata, okres dojrzewających owoców, pachnących łąk i ogrodów pełnych kwiatów. Dlatego bukiet na Matki Boskiej Zielnej był symbolem nie tylko religijnym.
Co włożyć do bukietu na Matki Boskiej Zielnej?
Tradycja święcenia przetrwała do dziś, ale nowoczesne bukiety od tych dawnych nieco się różnią, bo przygotowujemy je z tego, co mamy pod ręką, a nie każdy uprawia rolę. Okazuje się jednak, że praktyczne podejście jest bliskie starej idei.
Źródła opisują że tradycyjny bukiet powinien powstawać z roślin lokalnych, czyli tych, które rosną we własnym ogrodzie, na pobliskiej łące lub na polu. W jednej wiązace warto połączyć jednak kilka różnych grup roślin.
1. Zioła. Zwyczajowo było ich w bukietach najwięcej. Można użyć: mięty, rumianku, melisy, szałwi, macierzanki, dziurawca, bylicy, lubczyku i innych. Istnieje też stara tradycja, która mówi, że powinno się użyć 7 albo nawet 77 różnych ziół.
2. Kłosy zbóż. To drugi najważniejszy element wiązanki. Zwykle pojawiała się: pszenica, żyto, jęczmień czy owies i nawiązywały do właśnie zakończonych żniw, a także symbolizowały urodzaj i dostatek.
3. Kwiaty polne i ogrodowe. Dzięki nim bukiety zyskiwały urodę. Można wykorzystać: malwy, dalie, cynie, astry, słoneczniki, róże, nagietki, maki, chabry, kosmosy czy mieczyki.
4. Owoce i warzywa. W dawnych bukietach pojawiały się także: jabłka, gruszki, makówki, orzechy, marchew z natką, bób lub groch. Czasem używano całych gałązek z owocami, które dobrze komponowały się z pozostałymi elementami.
Zobacz również:
Bukiet na 15 sierpnia. Kiedyś każda roślina miała znaczenie
Dawniej bukiet na Matki Boskiej Zielnej nie był przypadkową wiązanką. Każdy element miał znaczenie, a dobór roślin zależał od regionu i lokalnych zwyczajów.
Mięta kojarzyła się ze świeżością, zdrowiem i pomyślnością. Rumianek symbolizował troskę o domowników i zdrowie. Bylica miała znaczenie ochronne, a krwawnik i inne zioła trafiały do bukietów dlatego, że od pokoleń były obecne w wiejskich ogrodach i zielnikach.
Kłosy zbóż przypominały o chlebie i żniwach - w kulturze wiejskiej były szczególnie ważne. Z kolei kwiaty z ogrodu, takie jak malwy, dalie, cynie czy róże, dodawały bukietowi piękna, ale też wiązały go z domem, pamięcią i lokalnym krajobrazem.
Najpiękniejszy bukiet na Matki Boskiej Zielnej nie musi wyglądać jak profesjonalna kompozycja z kwiaciarni. Może być trochę nierówny, powinien być bardzo kolorowy, związany sznurkiem albo wstążką. Najważniejsze, by znalazło się w nim coś więcej niż same ozdobne kwiaty.
Jak zrobić bukiet na Matki Boskiej Zielnej? Prosty sposób krok po kroku
Przed układaniem bukietu usuń dolne liście i drobne pędy z łodyg. Kłosy zbóż lub ozdobne trawy najlepiej wplatać pomiędzy zioła, kwiaty i owoce, aby kompozycja była lżejsza.
- Zacznij od roślin najwyższych i najsztywniejszych: kłosów zbóż, gałązek, traw albo wysokich ziół. To one stworzą szkielet całej kompozycji.
- Dołóż gałązki ziół.
- W środku bukietu umieść większe kwiaty, drobniejsze dobrze wypełnią puste miejsca.
- Na końcu dodać jabłko na gałązce, makówkę, orzechy, owoce jarzębiny, gałązkę leszczyny albo inne sezonowe dodatki.
- Zwiąż całość sznurkiem lub ozdobną wstążką.
Warto pamiętać, że bukiet nie musi być idealny. Jeśli w ogrodzie są tylko mięta, dalie i kilka gałązek lawendy, można zacząć właśnie od nich. Jeśli uda się dodać kłosy, rumianek, macierzankę albo owoce, bukiet będzie bliższy dawnemu zwyczajowi.
Co zrobić z bukietem po Matki Boskiej Zielnej? Dawniej nie trafiał do kosza
Dawniej poświęconych wiązanek nie wyrzucano. Suszono je i przechowywano w domu - za obrazami, nad drzwiami, na strychu, czasem w stodole. Nasi przodkowie wierzyli, że takie bukiety mogą chronić dom i obejście od niepowodzenia, a zioła z nich czasem wykorzystywano praktycznie w medycynie ludowej.
Dzisiaj w dawne przekonania mało kto wierzy, ale wiele osób nadal nie wyrzuca bukietu. Można go zasuszyć i przechować, powiesić w kuchni, spiżarni czy piwnicy.
Bukiet na Matki Boskiej Zielnej jest jak portret polskiego lata. Trochę w nim zapachu łąki, trochę ogrodu, trochę babcinego zielnika. Można ułożyć go skromnie albo bardzo okazale, ale najważniejsze jest, żeby nie był tylko dekoracją.
