Polacy uwielbiają włoską kuchnię, kawę i styl życia, ale niektóre nasze przyzwyczajenia potrafią wprawić rodowitych Włochów w niemałe zdumienie. Cappuccino po południu, ananas na pizzy, rozgotowany makaron czy przekręcane nazwy włoskich przysmaków - to tylko kilka przykładów. Walter Busalacchi i Enrico Buscema pochodzą z Włoch, ale od wielu lat mieszkają w Polsce. Pierwszy jest restauratorem z Sycylii, drugi dziennikarzem i producentem telewizyjnym. Obaj doskonale poznali polskie zwyczaje i mają na ich temat sporo ciekawych spostrzeżeń.
Choć dostrzegają wiele różnic między Polakami a Włochami, podkreślają też to, co nas łączy - przywiązanie do rodziny, zamiłowanie do dobrego jedzenia i długich spotkań przy wspólnym stole. W "halo tu polsat" nasi goście opowiedzą o największych kulturowych zaskoczeniach, kulinarnych nieporozumieniach i włoskich zasadach, które Polacy nagminnie łamią.Wyjaśnią też, jak poprawnie wymawiać nazwy popularnych włoskich potraw i dlaczego we włoskiej kuchni mniej często znaczy więcej.
Espresso, gnocchi i cannoli. Włosi w "halo tu polsat" pokazali, jak wymawiać nazwy włoskich przysmaków
Jak podnieść Włochom ciśnienie już o poranku? Wystarczy zaserwować im "ekspresso" i "gnoczi" - tak przynajmniej zrobił Olek Sikora, prowokując gości do szybkiej lekcji języka włoskiego. Walter Busalacchi i Enrico Buscema natychmiast poprawili prowadzącego. Mała, mocna kawa to espresso, a popularne ziemniaczane kluseczki nazywają się gnocchi, co wymawia się jako "niokki".
Na stoliku przed żółtą kanapą "halo tu polsat" oprócz kaw pojawiły się słynne włoskie słodkości. I tutaj również nie zabrakło językowych pułapek.
Jedną z nich są cannoli, czyli charakterystyczne sycylijskie rurki z chrupiącego ciasta, najczęściej wypełniane kremem na bazie ricotty. Polacy często mylą je z cannelloni, choć te ostatnie nie są deserem, a rodzajem makaronu - dużymi rurkami przeznaczonymi do nadziewania i zapiekania.
Ale największym zaskoczeniem było co innego. Okazało się bowiem, że jeden z najbardziej charakterystycznych deserów Neapolu ma historię, której początki prowadzą do Polski.
Słynny neapolitański deser babà ma polskie korzenie. Wszystko zaczęło się od króla Stanisława Leszczyńskiego
Mowa o babà napoletana, czyli niezwykle puszystym, nasączanym syropem drożdżowym cieście, które jest jednym z symboli neapolitańskiego cukiernictwa. Ten charakterystyczny deser, przypominający kształtem niewielki grzybek, można znaleźć niemal w każdej tradycyjnej cukierni w Neapolu.
Jak opowiadał Enrico Buscema, większość Włochów jest przekonana, że to przysmak rdzennie neapolitański. Tymczasem jego historia sięga znacznie dalej.
"99,9 proc. Włochów jest przekonanych, że to jest typowe neapolitańskie ciasto. Ale to nieprawda", zdradził gość "halo tu polsat".
Dziennikarz wyjaśnił, że historia słynnego deseru wiąże się z polskim królem Stanisławem Leszczyńskim, który miał uznać znane sobie ciasto za zbyt suche i postanowił je ulepszyć.
Opowieść ta ma rzeczywiste podstawy historyczne, choć szczegóły narodzin przepisu obrosły legendami. Jak podaje oficjalny portal regionu Kampania, według tradycji Stanisław Leszczyński miał przypadkowo polać ciasto trunkiem i odkryć, że dzięki temu staje się ono znacznie smaczniejsze i bardziej wilgotne. Inne wersje opowieści wspominają o słodkim syropie lub winie.
Historia deseru wiedzie przez Francję, gdzie przebywał polski monarcha. Tam przepis rozwijali cukiernicy, a następnie trafił on do Neapolu, gdzie miejscowi mistrzowie nadali mu charakterystyczny kształt i udoskonalili sposób przygotowania. Dziś babà uchodzi za jeden z największych przysmaków Kampanii.
Co ciekawe, nawet nazwa ciasta ma swoje królewskie wyjaśnienie. Według popularnej opowieści Stanisław Leszczyński nazwał je na cześć Ali Baby, bohatera "Baśni z tysiąca i jednej nocy", których był wielkim miłośnikiem.
"Wielki news - babà to jest polska tradycja przeprowadzona do Neapolu", podsumował Enrico.
"Z ziemi polskiej do włoskiej!", zachwyciła się Ola Filipek, nawiązując do słów polskiego hymnu.
Polska i Włochy wspominają o sobie w hymnach narodowych. Mało kto zna włoski fragment o Polakach
Żart Oli Filipek stał się pretekstem do kolejnej ciekawostki. Enrico Buscema przypomniał, że Polska i Włochy mają ze sobą wyjątkową więź, zapisaną nawet w hymnach narodowych.
O ile każdy Polak zna słowa "Mazurka Dąbrowskiego" o drodze "z ziemi włoskiej do Polski", o tyle znacznie mniej osób wie, że Polacy zostali również wspomniani w hymnie Włoch.
W ostatniej zwrotce "Il Canto degli Italiani", znanego także jako "Fratelli d'Italia", pojawiają się słowa "Il sangue d'Italia, il sangue Polacco",nawiązujące do krwi Włochów i Polaków oraz ich historycznych doświadczeń związanych z walką o wolność.
To wyjątkowe świadectwo historycznych związków obu narodów, które - jak pokazuje również historia neapolitańskiego deseru - od wieków przenikały się nie tylko na kartach historii, ale także w codziennym życiu i kulturze.
Walter Busalacchi i Enrico Buscema od ponad 25 lat mieszkają w Polsce. Nie chcą wracać do Włoch
O tym, jak bliskie mogą stać się sobie oba kraje, najlepiej świadczą historie naszych gości. Walter Busalacchi mieszka w Polsce już 26 lat, choć początkowo planował zostać tutaj zaledwie rok. Enrico Buscema przyjechał jeszcze wcześniej i do dziś przechowuje kontrakt, który zakładał tylko półroczny pobyt. Tymczasem od jego przyjazdu minęło już 31 lat.
Dlaczego zostali tak długo?
"Polska, według mnie, i nie mówię tego dlatego, że tu mieszkam, to jest kraj, w którym najlepiej się czuję. Jestem >>polakizowany!<< Jadę do Włoch - czuję się jak turysta i dużo rzeczy mnie tam drażni", opowiadał Enrico.
Goście przyznali, że przez lata zdążyli przywyknąć do wielu polskich zwyczajów. Niektóre rzeczy, które kiedyś mogły ich dziwić, dziś wydają im się zupełnie naturalne.
Nie oznacza to jednak, że zniknęły wszystkie różnice między Polakami a Włochami. Szczególnie widoczne pozostają one przy stole.
Cappuccino po południu? Włosi wyjaśnili, dlaczego nie piją go po śniadaniu
Ola Filipek była ciekawa, czy po tylu latach nasi goście nadal dostrzegają w Polsce przyzwyczajenia, które z włoskiej perspektywy mogą wydawać się dziwne. Jednym z pierwszych tematów okazała się kawa.
"Teraz mieszkam już w Polsce tyle lat i rozumiem, skąd ta kawa z mlekiem", przyznał Walter.
We Włoszech cappuccino jest przede wszystkim napojem śniadaniowym. Choć oczywiście można je zamówić także później, wielu Włochów uznaje picie mlecznej kawy po południu, a zwłaszcza do obiadu, za dość nietypowy zwyczaj.
"Mleko dla nas jest śniadaniowe, to się pije do 10:00", wyjaśnił Walter Busalacchi.
"Jeżeli zamówicie latte, dostaniecie butelkę mleka", wtrącił Enrico, zwracając uwagę na kolejną językową pułapkę.
I rzeczywiście - włoskie słowo "latte" oznacza po prostu mleko. Jeśli więc we włoskiej kawiarni poprosimy jedynie o "latte", niekoniecznie otrzymamy kawę, której oczekujemy. Lepiej zamówić caffè latte albo latte macchiato.
Co innego espresso. Jak podkreślili goście, tę kawę Włosi piją przez cały dzień. Za to zamówienie spaghetti i cappuccino do jednego posiłku może wywołać u tradycjonalistów prawdziwe zdumienie.
Pizza z ananasem i carbonara ze śmietaną. Włosi wskazali kulinarne błędy Polaków
Jeszcze większe emocje wywołał temat pizzy z ananasem. Goście opowiadali historie o włoskich kucharzach i kelnerach, którzy na prośbę o taki dodatek potrafili reagować wyjątkowo gwałtownie.
"To w Neapolu, gdzie pizza jest elementem kultury", tłumaczył Walter.
W tym mieście pizza jest czymś znacznie więcej niż popularnym daniem. To ważna część lokalnej tradycji, dlatego niektóre pomysły na dodatki bywają traktowane niemal jak naruszenie kulinarnej świętości.
Ale pizza hawajska to niejedyny pomysł, który budzi we Włoszech kontrowersje. Kolejnym daniem, które Polacy zdaniem gości często przygotowują niezgodnie z włoską tradycją, jest spaghetti alla carbonara.
Enrico i Walter postanowili więc wyjaśnić, jak zrobić prawdziwą carbonarę. Podstawą jest guanciale, czyli dojrzewający, solony wieprzowy policzek lub podgardle. Do tego żółtka jaj, ser pecorino, ewentualnie również parmezan, pieprz i makaron.
I to właściwie wszystko. W klasycznej carbonarze nie ma śmietany.
Ważny jest również sposób przygotowania. Makaron należy połączyć z podsmażonym guanciale, a następnie dodać mieszaninę jajek i sera. Całość trzeba szybko wymieszać, wykorzystując ciepło makaronu i niewielką ilość wody z jego gotowania. Sos powinien być kremowy, ale jajka nie mogą się ściąć jak jajecznica.
Jest jeszcze jedna zasada, której Włosi szczególnie pilnują: spaghetti nie powinno się łamać przed włożeniem do garnka.
"Długość ma znaczenie w przypadku makaronu!", żartowała Ola Filipek.
Jak rozpoznać dobrą włoską restaurację? Walter Busalacchi zwraca uwagę na składniki
Polacy kochają włoską kuchnię, a restauracje serwujące pizzę i makarony można znaleźć niemal w każdym mieście. Nasi prowadzący zapytali więc gości, jak oceniają poziom włoskiej gastronomii w Polsce.
Walter Busalacchi, który sam od lat prowadzi restaurację, przyznał, że często wystarczy mu krótka wizyta, by rozpoznać, czy lokal prowadzi ktoś dobrze znający włoską tradycję.
"Ja wejdę, już wiem, czy prowadzi Włoch, czy Polak", mówił.
Jednym z najbardziej charakterystycznych błędów jest jego zdaniem przesadna liczba dodatków. Dotyczy to zarówno pizzy, jak i makaronów.
"We Włoszech pizze mają 2, 3, maksymalnie 4 składniki", tłumaczył restaurator, mając na myśli dodatki i podkreślając, że włoska kuchnia bazuje przede wszystkim na prostocie.
Nie chodzi bowiem o to, by na talerzu znalazło się jak najwięcej smaków, ale żeby każdy z nich był wyraźny i dobrze komponował się z pozostałymi.
"Kuchnia włoska ma odpowiednią ilość składników. I to, czego uczę moich kucharzy - pamiętajcie, my nie bierzemy trzech składników, żeby stworzyć czwarty smak. Nie. Ja w każdym momencie, kiedy jem, muszę czuć w ustach te składniki - ten boczek, ten parmezan, to pecorino", wyjaśniał Walter.
Ta zasada dobrze oddaje filozofię włoskiej kuchni: najlepszy rezultat nie zawsze wymaga skomplikowanego przepisu. Czasem wystarczą trzy lub cztery dobre produkty, odpowiednio przygotowane i połączone.
Polska pizzeria Zielona Górka z Pabianic zdobyła światowe uznanie. Włosi doceniają polskich kucharzy
Choć nasi goście wskazali sporo kulinarnych błędów Polaków, podkreślili również, że w Polsce można zjeść naprawdę znakomitą włoską pizzę.
Olek Sikora przypomniał sukces polskiej pizzerii na arenie międzynarodowej. Chodzi o Zieloną Górkę z Pabianic, która zdobyła tytuł najlepszej pizzerii neapolitańskiej w plebiscycie organizowanym przez stowarzyszenie Associazione Verace Pizza Napoletana. Wyróżnienie za 2024 rok ogłoszono na początku 2025 roku, a o zwycięstwie zdecydowali przedstawiciele lokali zrzeszonych w stowarzyszeniu.
To jednak nie koniec osiągnięć. We wrześniu 2026 roku Zielona Górka po raz trzeci z rzędu znalazła się wśród stu najlepszych pizzerii świata w rankingu 50 Top Pizza World, zajmując 93. miejsce.
"Polak potrafi", podsumował z uznaniem Enrico.
Walter przyznał, że w Polsce nie brakuje kucharzy, którzy znakomicie opanowali włoskie receptury, a niektóre lokale mogą śmiało konkurować z restauracjami w jego ojczyźnie.
"Czasami znajdziemy lepszą pizzę tu niż we Włoszech", zauważył restaurator.
I choć Polacy nadal mylą nazwy włoskich potraw, dodają śmietanę do carbonary i zamawiają cappuccino o nietypowych dla Włochów porach, jedno jest pewne - nasza miłość do włoskiej kuchni jest odwzajemniona. A historia neapolitańskiej babà, która prowadzi aż do polskiego króla, pokazuje, że kulinarne związki obu krajów mają znacznie dłuższą tradycję, niż mogłoby się wydawać.
Zobacz też: Chciała zrobić coś tylko dla siebie. Metamorfoza 53-letniej Agnieszki ze Świnoujścia
