Nie tylko Poznań świętuje dzień św. Marcina. Gęsina, rogale i jarmarki w całej Polsce

Przez wiele lat imprezy świętomarcińskie kojarzyły się nam głównie z Poznaniem. To właśnie w stolicy Wielkopolski od 1994 roku organizowane są Dni Świętomarcińskie - początkowo impreza trwała trzy dni i łączyła lokalną tradycję ze Świętem Niepodległości. W kolejnych latach poznańska feta zyskała nazwę Imienin Ulicy Święty Marcin i rozrosła się do wielkiego miejskiego święta, którego ważnymi elementami są korowód, kiermasz z obowiązkowymi świętomarcińskimi przysmakami - rogalami i gęsiną, a także różne koncerty oraz eventy. Warto przy tym dodać, że tradycja wypiekania rogali świętomarcińskich w Poznaniu sięga XIX wieku, a kult św. Marcina ma w tym mieście średniowieczne korzenie.

30-letnia już tradycja poznańskiego święta sprawia, że to właśnie to miasto jest kojarzone z największą fetą. Okazuje się jednak, że i w innych miejscowościach odbywają się jarmarki świętomarcińskie. Kilka z nich ma już dość długą historię, inne dopiero zaczynają na nią pracować.

I tak już w 2009 roku samorząd województwa kujawsko-pomorskiego zainicjował akcję "Kujawsko-pomorska gęsina na św. Marcina". W tamtym czasie zaczęto organizować festyny w Toruniu, Ostromecku i Włocławku, w kolejnych latach przedsięwzięcie nabierało ogólnopolskiego rozgłosu. Od 2015 roku odbywały się też festiwale w Przysieku i Rypinie oraz jarmark gęsinowy w Bydgoszczy.

W 2026 roku świętować będą kolejne miasta. Do listy ośrodków, w których odbywać się będą świętomarcińskie jarmarki dołączają między innymi Łódź, Zamość i Lublin.

Najwcześniej świętowanie zacznie się w Łodzi. Tam już od piątku, 6 listopada, na słynnej łódzkiej Piotrkowskiej. Przez trzy dni królować tam będą smaki tradycyjnej polskiej kuchni - nie zabraknie potraw z gęsiny, pierogów, domowych pasztetów, a także regionalnych serów, wędlin, miodów i świeżych wypieków - między innymi rogali świętomarcińskich. Między kulinarnymi stoiskami znajdzie się również miejsce dla polskich manufaktur oferujących ceramikę, świece, dekoracje i rękodzieło. Największą atrakcją dla smakoszy zapowiada się wspólne gotowanie na ogromnej plenerowej patelni, zakończone bezpłatną degustacją gęsiny.

Łódzkie świętowanie nie ograniczy się jednak do jedzenia. Piotrkowską przejdzie barwny korowód prowadzony przez św. Marcina na koniu, a uczestnikom towarzyszyć będą lampiony, które najmłodsi będą mogli wcześniej własnoręcznie przygotować podczas warsztatów. Do tego gościom imprezy będzie towarzyszyć muzyka na żywo, kulinarne pokazy i okazja, by spędzić listopadowy weekend nieco inaczej niż zwykle - na spacerach, próbowaniu regionalnych przysmaków i odkrywaniu wyrobów polskich rzemieślników. Wstęp na jarmark jest bezpłatny.

Jarmark świętomarciński będzie również doskonałym pretekstem do odwiedzenia Zamościa. Od 6 do 8 listopada na słynnym Rynku Wielkim pojawią się wystawcy z różnych zakątków Polski, przywożąc ze sobą regionalne specjały i ręcznie wykonane wyroby. Na stoiskach będzie można spróbować tradycyjnej gęsiny, rogali świętomarcińskich, serów, miodów i domowych wypieków, a przy okazji rozejrzeć się za oryginalnym rękodziełem. Wszystko w otoczeniu renesansowych kamienic, które nawet w pochmurny listopadowy dzień tworzą wyjątkowo malowniczą scenerię dla jesiennego spaceru.

W Zamościu pomyślano również o najmłodszych. W programie znalazły się warsztaty cukiernicze, malowanie figurek i toreb oraz inne kreatywne zajęcia, a w sobotę, 7 listopada, o godzinie 18:30 zaplanowano widowiskowy pokaz ognia. Na jarmark warto wybrać się już w piątek, kiedy stoiska będą czynne od 12:00 do 20:00. W sobotę odwiedzający będą mogli zajrzeć na Rynek Wielki między 10:00 a 20:00, a w niedzielę od 10:00 do 18:00. Wstęp jest bezpłatny.

Od 11 do 15 listopada także lubelskie Krakowskie Przedmieście zamieni się w tętniący życiem jarmark świętomarciński. Do miasta przyjadą wystawcy z całej Polski, przywożąc regionalne specjały, tradycyjne wyroby i rękodzieło. Wśród kulinarnych atrakcji pierwsze skrzypce zagra oczywiście gęsina, podawana na różne sposoby, ale nie zabraknie również słynnych rogali świętomarcińskich i innych lokalnych przysmaków. To dobra okazja, by podczas jesiennego spaceru po lubelskiej starówce spróbować czegoś nowego, odkryć mniej znane smaki i zajrzeć na stoiska polskich rzemieślników.

Jarmark będzie miał również bardziej rozrywkową odsłonę. Na placu Łokietka zaplanowano animacje i atrakcje dla najmłodszych, a w sobotni wieczór, 14 listopada, odbędzie się widowiskowy pokaz ognia. Przez pięć dni w centrum Lublina będzie więc można połączyć kulinarne przyjemności z rodzinnym spacerem i odkrywaniem uroków miasta. Wstęp na wszystkie ogólnodostępne atrakcje jarmarku jest bezpłatny.

W Poznaniu 11 listopada świętuje się podwójnie od ponad trzech dekad. W tym roku słynna ulica Święty Marcin będzie obchodzić swoje imieniny po raz 32., tej okazji centrum miasta zamieni się w gwarne Imieninowe Miasteczko. Od godziny 11:00 do 21:00 na odwiedzających czekać będą stoiska ze słynnymi rogalami świętomarcińskimi, koncerty i rozmaite atrakcje. Tradycyjnie nie zabraknie też barwnego korowodu, który w tym roku współtworzyć będą aż 24 organizacje - od grup teatralnych i szkolnych po zespoły muzyczne. Na jego czele stanie sam św. Marcin, który symbolicznie odbierze klucze do miasta od prezydenta Poznania.

W tym roku poznańskiemu świętowaniu przyświeca hasło "Czyń dobro", nawiązujące do legendy o św. Marcinie, który podzielił się swoim płaszczem z potrzebującym. Świętowanie obejmie okolice Zamku Cesarskiego, plac Adama Mickiewicza i skrzyżowanie ulicy Święty Marcin z Aleją Niepodległości. A na finał czeka muzyczna gratka - wieczorny koncert Katarzyny Nosowskiej, który będzie jednym z najważniejszych punktów tegorocznego programu.

Przysiek, niewielka miejscowość pod Toruniem, na dwa dni zamieni się w kulinarną stolicę regionu. Wszystko za sprawą Kujawsko-Pomorskiego Festiwalu Gęsiny, podczas którego będzie można przekonać się, jak wiele smakowitych potraw powstaje z tego tradycyjnego polskiego mięsa. Na odwiedzających czekać będzie ponad stu wystawców, regionalne specjały, degustacje i możliwość zakupu gęsiny na świąteczny obiad. To doskonała okazja, by poznać lokalnych producentów, spróbować mniej oczywistych przysmaków i zabrać do domu coś wyjątkowego.

Kazimierz Dolny ma swój niepowtarzalny urok również jesienią, kiedy uliczki malowniczego miasteczka pustoszeją, a nad Wisłą robi się spokojniej. Między 11 a 15 listopada pojawi się dodatkowy powód, by wybrać się tutaj na kilka dni. Festiwal Wina, Gęsiny i Jesiennych Opowieści połączy regionalną kuchnię z odkrywaniem produktów lokalnych gospodarstw. W programie znajdą się degustacje gęsiny, tradycyjnych rogali, serów i innych specjałów, a także spotkania z ich wytwórcami.

W wydarzenie zaangażują się również cztery okoliczne winnice, między którymi zaplanowano specjalne przejazdy. Będzie więc okazja, by zajrzeć poza samo centrum Kazimierza, poznać lokalnych producentów i odkryć mniej oczywiste oblicze Lubelszczyzny. To propozycja szczególnie kusząca dla tych, którzy lubią łączyć krótkie podróże z kulinarnymi odkryciami. Warto tylko pamiętać, że choć część festiwalowych atrakcji będzie ogólnodostępna, na niektóre degustacje i wydarzenia obowiązują bilety.

W drugi listopadowy weekend świętomarcińska atmosfera zagości także na bydgoskiej Wyspie Młyńskiej, jednym z najbardziej malowniczych zakątków miasta. Od 13 do 15 listopada odbędzie się tutaj Bydgoska Gęsina na św. Marcina, łącząca kulinarne tradycje z jarmarkiem polskiego rzemiosła. Największą atrakcją dla smakoszy będzie gotowanie gęsiny na ogromnej plenerowej patelni, zakończone bezpłatną degustacją. Między stoiskami będzie można również rozejrzeć się za wyrobami rodzimych manufaktur i regionalnymi przysmakami.

Organizatorzy pomyśleli także o tych, którzy na jarmark wybiorą się z dziećmi. Zaplanowano rodzinne warsztaty i świętomarciński pochód z lampionami, który doda wydarzeniu nieco baśniowego charakteru. Spacer po Wyspie Młyńskiej, otoczonej zabytkowymi budynkami i wodą, sam w sobie jest przyjemnym pomysłem na jesienne popołudnie. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny.

Świętomarcińskie jarmarki zawitają w tym roku również na południe Polski. Od 6 do 8 listopada na rynku w Bielsku-Białej będzie można spróbować gęsiny, rogali i regionalnych przysmaków, kupić rękodzieło, a w sobotni wieczór obejrzeć widowiskowy pokaz ognia. Na Śląsku warto zajrzeć także do Mikołowa, gdzie 10 listopada odbędzie się Marcinowe Święto z kiermaszem, koncertem i uroczystym wjazdem św. Marcina na koniu. Dzień później podobne atrakcje przygotują Żory - tam na rynku zaplanowano średniowieczny pochód konny, występy muzyczne, dawne gry i warsztaty dla najmłodszych.

Zobacz też: Na świąteczny klimat nie trzeba czekać do grudnia. Te jarmarki ruszają już teraz