Holsztyńskie korzenie i nieślubne potknięcie
Anna Konstancja przyszła na świat 17 października 1680 roku w holsztyńskich dobrach Depenau, jako córka Joachima von Brockdorffa - Rittera (tytuł ten, oznaczający "rycerza", przyznawany był przedstawicielom niższej arystokracji), wywodzącego się z equites originarii (a więc rdzennej szlachty holsztyńskiej) - oraz Anny Margarethe Marselis - wyrosłej z zamożnego, hamburskiego patrycjatu. Dysponujący znacznym majątkiem von Brockdorffowie zadbali o staranne wykształcenie córki - to dalece wykraczało zaś poza konwencjonalne ramy epoki; młoda arystokratka studiowała klasyczną retorykę oraz dzieła starożytne, jednak jej horyzonty sięgały znacznie dalej - prócz biegłego opanowania kilku języków i starannego kształcenia muzycznego z pasją zgłębiała również tajniki matematyki. Żywiołowy temperament Anny Konstancji przejawiał się w odrzucaniu zachowań tradycyjnie oczekiwanych od panien z wyższych sfer - jej niełatwa do okiełznania natura od wczesnych lat budziła tym samym głębokie obawy.
W 1694 roku Anna Konstancja wysłana została do zamku Gottorf w Szlezwiku, ówczesnej rezydencji księcia Chrystiana Albrechta - tam też objęła funkcję damy dworu jego córki, Zofii Amalii; niedługo później podążyła za nią do Wolfenbüttel, gdzie księżniczka poślubiła następcę tronu Brunszwiku-Lüneburga - Augusta Wilhelma. Na tamtejszym dworze 22-letnia Brockdorffówna zaszła jednak w ciążę ("sprawcą" tejże był zaś najprawdopodobniej Ludwik Rudolf - młodszy brat dziedzica). Po porodzie - w 1702 roku - bohaterka niniejszej opowieści została w niesławie odesłana do rodzinnego Depenau; losy jej potomka pozostają jednak nieznane.
Odzyskanie wpływów i tajny kontrakt
Dyshonor ów nie przekreślił jednak szans na salonowe istnienie Anny Konstancji - pretekstem do powrotu stała się jej relacja z saskim ministrem, hrabią Adolfem Magnusem von Hoymem, z którym 2 lipca 1703 roku zawarła małżeństwo. Związek ten - choć naznaczony diametralną różnicą temperamentów i trwający wyłącznie "na papierze" (od 1704 roku małżonkowie pozostawali w separacji, a przed 1706 rokiem doszło do rozwodu) - otworzył poddanej niegdyś ostracyzmowi arystokratce drzwi do drezdeńskiego dworu. Kiedy w 1704 roku rezydencję pary strawił pożar, saksoński elektor Fryderyk August I (panujący w tym samym czasie także nad Wisłą - jako August II) począł zwracać baczniejszą uwagę na Annę - i choć von Hoym próbował zapobiec tej relacji, uznając byłą partnerkę za nieodpowiednią do roli oficjalnej faworyty, próby te okazały się nieskuteczne. Monarcha, którego prawowita żona - Krystyna Eberhardyna - odmówiła przejścia na katolicyzm, a tym samym przebywania na polskim dworze (po czym zamieszkała w zamku Pretzsch), dzielił wówczas czas z księżną cieszyńską, Urszulą Katarzyną Lubomirską. Przyzwyczajony do powszechnej uległości władca napotkał jednak kategoryczny opór ze strony hrabiny von Hoym, która zagrała wówczas o najwyższą stawkę, stanowczo odrzucając propozycję zostania "przelotną towarzyszką" władcy i domagając się usunięcia z dworu dotychczasowej wybranki, a także... przedłożenia oficjalnej, pisemnej obietnicy małżeństwa.
W 1705 roku księżna cieszyńska została ostatecznie wydalona, a w grudniu władca uległ "propozycji" Anny - podpisał tajny dokument, w którym wprost zadeklarował, że po śmierci swej dotychczasowej małżonki, poślubi Annę; w 1706 roku Fryderyk August pomógł uzyskać jej tytuł hrabiny von Cosel. Królewska metresa, regularnie obsypywana bogactwami, zamieszkała wówczas w drezdeńskim pałacu (połączonym z królewskimi apartamentami) i coraz częściej pojawiała się u jego boku. Ze związku tego narodziła się trójka uznanego potomstwa - Augusta Anna Konstancja, Fryderyka Aleksandryna oraz Fryderyk August, który odziedziczył później majątek w Depenau.
Utrata łask i bolesny upadek
Z czasem hrabinę Cosel zgubiła jednak klasyczna pycha - uważała się wszak za pełnoprawną żonę monarchy, obcesowo ingerując w dyplomację i zrażając do siebie państwowe elity. Aby wyeliminować ją ze sceny, saksońska arystokracja postanowiła zastąpić hrabinę nową kandydatką - Marianną Denhoff (działaniami miał podobno kierować pierwszy minister - Jakub Henryk von Flemming). Kiedy zaufani informatorzy donieśli hrabinie Cosel o nowej monarszej zażyłości, wyruszyła ona w podróż do Warszawy, by odzyskać utraconą pozycję. Wówczas - jak głoszą ówczesne pamiętniki i dworskie przekazy - jej rywalka rozegrała to o wiele subtelniej; rzekomo symulując przed królem paniczny lęk, czym miała skutecznie wpłynąć na jego ostateczną decyzję. Królewski wysłannik przekazał wkrótce dawnej faworycie zakaz zbliżania się do władcy - w odpowiedzi wzburzona arystokratka, wedle powielanych relacji, miała wymierzyć w urzędnika. Owo domniemane zdarzenie potraktowano natychmiast jako dogodny pretekst do oficjalnego oskarżenia jej o akt niesubordynacji względem majestatu.
Początkowo pozwolono jej wprawdzie wycofać się do luksusowego zamku Pillnitz, jednak urażona duma nie pozwalała kobiecie ustąpić; konsekwentnie odmawiała zwrotu najważniejszego dokumentu, jakim wciąż dysponowała - tajnego kontraktu. W 1715 roku podjęła ostatecznie brzemienną w skutki decyzję o potajemnym wyjeździe, kierując się na terytorium Prus i naiwnie licząc na protekcję tamtejszego władcy. Król Fryderyk Wilhelm I - gardzący jednak saskim rozluźnieniem obyczajów - bezzwłocznie nakazał zatrzymanie uciekinierki. Jesienią kolejnego roku wydano ją Saksończykom w ramach szerszych porozumień dyplomatycznych.
Dekady zapomnienia i cichy koniec
24 grudnia 1716 roku wyznaczył początek wieloletniego odosobnienia hrabiny Cosel na zamku Stolpen. Wbrew uromantycznionym wizjom ponurych lochów, początkowo zamieszkiwała odrestaurowany arsenał, organizując w nim zminiaturyzowany dwór - choć jej przestrzeń życiowa pozostawała kontrolowana, a wszelka korespondencja podlegała cenzurze. Mitologiczna narracja głosi, że po śmierci Augusta II w 1733 roku hrabina z dumną pogardą odrzuciła szansę na opuszczenie murów; fakty historyczne wskazują jednak, że państwową kuratelę zniesiono dopiero dekadę później. Sędziwa już kobieta pragmatycznie wybrała wówczas pozostanie na zamku - jej świat wszak bezpowrotnie przepadł, dawne majątki rozdzielono, a ewentualny powrót do Drezna oznaczałby jedynie upokorzenie.
Tragizm owej długotrwałej izolacji uwypuklają losy jej potomstwa; syn i dwie córki zostali formalnie uznani przez monarchę, obdarzeni hojnymi nadaniami i płynnie włączeni w układ dworskich sojuszy poprzez staranne mariaże, dorastali jednak całkowicie oddzieleni od matki, pod ścisłym nadzorem aparatu elektorskiego. Sama hrabina przeszła w osamotnieniu niezwykłą, intelektualną metamorfozę. Dawna bywalczyni najwyższych salonów odrzuciła z czasem saską ortodoksję, kierując swoje zainteresowania ku teologii starotestamentowej. Wiele godzin spędzała nad tak zwaną "Biblią Cosel", pozostawiając na jej marginesach precyzyjne notatki kreślone czerwoną kredką - w prastarych księgach odnalazła azyl mentalny, całkowicie niedostępny dla gabinetu decydentów.
Dzisiejsze dociekania nad życiorysem Anny Konstancji von Brockdorff stanowią bezkompromisowe rozliczenie z legendą, odsłaniając surowy pragmatyzm międzynarodowej dyplomacji. Prawdziwa hrabina to postać utkana z niespożytej woli i chłodnego rygoru - to wybitna i niezależna umysłowość, która świadomie zagrała o najwyższą stawkę za zamkniętymi drzwiami komnat, by ostatecznie przegrać własną pozycję na rzecz dekad zapomnienia. Zmarła u schyłku marca 1765 roku, pozostając na zawsze fascynującym symbolem bezlitosnych trybów osiemnastowiecznej racji stanu.
